0 بررسی منطقی تعارضات اخلاقی A logical Study on Ethical Dilemmas http://logicalstudy.ihcs.ac.ir/article_696.html 0 این تحقیق به ارتباط میان منطق و اخلاق می‌پردازد و تعارض تکالیف را به‌منزلة مبحثی اخلاقی بررسی منطقی می‌کند. منطق ‌تکلیف ‌استاندارد که از ابتدا به منظور بررسی گزاره‌های اخلاقی بنا شد، نمی‌تواند بیان درست و دقیقی از تعارض میان تکالیف داشته باشد. بنابراین منطق‌های جدید تکلیفی بنا شده‌اند تا بتوانند موقعیت تضاد میان تکالیف را به طور صوری بیان کنند. در این میان منطق‌های تکلیف فسخ‌پذیر و به طور خاص منطق فسخ‌پذیر پیش‌فرض ریتر می‌تواند رویکردی جدید در قبال تعارضات اخلاقی داشته باشد و آن‌ها را به شکل قابل‌ قبولی تبیین کند. 1 This research examines the relation between logic and ethics and tries to investigate logically the corresponding dilemmas. Standard Deontic Logic which is initially appeared for studying ethical propositions cannot offer a suitable and accurate solution for conflict between duties. Therefore some new deontic logics are made to represent this situation formally. For example Defeasible Deontic Logic and specially Reiter's Default Logic has a new approach to these moral dilemmas and offers an acceptable explanation of them. 1 20 زینت آیت‌اللهی Zinat Ayatollahi دانشجوی دکتری منطق تربیت مدرس ایران z.ayatollahi@modares.ac.ir منطق اخلاق منطق تکلیف تعارضات اخلاقی منطق تکلیف فسخ‌پذیر افلاطون (1355). جمهوری، ترجمة فؤاد روحانی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##نبوی، لطف‌الله (1389). مبانی منطق فلسفی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.##Brewka, Gerhard (1991). Nonmonotonic Reasoning, Logical Foundations of Commonsense, New York: Cambridge University Press.##Gowans, Christopher (1987). ‘The Debate on Moral Dilemmas’, in Moral Dilemmas, Christopher W. Gowans (ed.), New York: Oxford University Press.##Hintikka, Jaakko (1971). ‘Some Main Problems of Deontic Logic’, in Deontic Logic, Introductory and Systematic Readings, Risto Hilpinen (ed.), New York: Humanities Press.##Horty, John (1994). ‘Moral Dilemmas and Non Monotonic Logic’, in Journal of Philosophical Logic, Vol. 23.##Horty, John (1997). ‘Nonmonotonic Foundations for Deontic Logic’, Donald Nute (ed.), Defeasible Deontic Logic, Dordrecht: Kluwer Academic Publishers.##Ross, Sir David (1987). ‘Prima Facie Duties’, Christopher W. Gowans (ed.), Moral Dilemmas, New York: Oxford University Press.##منابع دیگر##McConnell, Terrance (2007). ‘Moral Dilemmas’, Stanford Encyclopedia of Philosophy, Retrieved 16 May 2006, http://plato.Stanford.edu/entries/moral-dilemmas/.##

0 فراساختنی‌بودگی و انگارپذیربودگی Conceivability and Imaginability http://logicalstudy.ihcs.ac.ir/article_697.html 0 در این مقاله در پی ارائة تعریفی از دو مفهوم «فراساختنی‌بودگی» و «انگارپذیربودگی» هستیم. نخست حداقل‌های لازم برای یک تعریف از فراساختنی‌بودگی را بیان می‌کنیم و با اتخاذ دو پیش‌فرض، نگرة خود از فراساختنی‌بودگی را مطرح خواهیم کرد. در این مرحله دو راهبرد برای ترسیم تمایز میان دو فرایند «فراسازی» و «انگارش» طرح می‌کنیم، با واکاوی آن دو راهبرد تعریف‌های ایجابی از مفهوم‌های فراساختنی‌بودگی و انگارپذیربودگی ارائه خواهیم کرد، سعی می‌کنیم با برشمردن محدودیت‌های فراساختنی‌بودگی، دو رویکرد «وسیع» و «باریک» به آن را بررسی، و تعریفی سلبی از فراساختنی‌بودگی و انگارپذیربودگی ارائه کنیم. درنهایت ماحصل دو تعریف ایجابی و سلبی را در یک تعریف خلاصه می‌کنیم. مقاله را با بررسی میزان تأمین حداقل‌های لازم برای یک تعریف از فراساختنی‌بودگی توسط نگرة ما به پایان می‌بریم. 1 In this article, a new definition of two concepts, i.e. Conceivability and Imaginability, is presented. First, the desiderata of a definition of Conceivability are given and by choosing two presuppositions, a theory about Conceivability is suggested. In this step, two strategies for the distinction between the process of Conceiving and Imagining is introduced and after scrutiny about these two strategies, positive definitions of the concepts Conceivability and Imaginability are presented. Second, by perusing the restrictions of Conceivability and by mentioning wide and narrow approaches, a negative definition of these concepts is given. Then, these two definitions are epitomized into one definition. After all, the article is ended by evaluating the capability of our theory about satisfying the desiderata. 21 42 مجتبی امیرخانلو Mojtaba Amirkhanloo دکترای تخصصی فلسفه ‌ـ‌ منطق ایران dr.m.amirkhanloo@gmail.com معرفت‌شناسی جهت‌مند فراساختنی‌بودگی فراسازی انگارپذیربودگی انگارش تصویرسازی ذهنی امیرخانلو، مجتبی (1390). «بررسی و نقد چند تعریف از مفهوم فراساختنی‌بودگی»، نشریة منطق پژوهی، س 2، ش 2.##امیرخانلو، مجتبی، لطف‌الله نبوی، و سید محمدعلی حجتی (1390). «بازسازی نگره‌های گزاره و وضعیت بر اساس آرای جان پالک»، مجلة فلسفه و کلام اسلامی (مقالات و بررسی‌های سابق)، سال 44، ش 2.##دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه، زیر نظر محمد معین و سید جعفر شهیدی، تهران: دانشگاه تهران، موسسة لغت‌نامة دهخدا.##Descartes, R. (1998). The Philosophical Writings of Descartes, Vol. II, trans. John Cottingham, Robert Stoothoff, and Dugald Murdoch, Cambridge: Cambridge University Press.##Gendler, T. and J., Hawthorne (eds.) (2002). Conceivability and Possibility, Oxford: Oxford University Press.##Hill, C. (1997). ‘Imaginability, Conceivability, Possibility and the Mind-Body Problem’, Philosophical Studies, Vol. 87, No. 1.##Lightner, T. (1997). ‘Hume on Conceivability and Inconceivability’, Hume Studies, Vol. 23, No. 1.##Vahid, H. (2006). ‘Conceivability and Possibility, Chalmers on Modal Epistemology’, Philosophical Explorations, Vol. 9, No. 3.##منابع دیگر##Benacerraf, P. (1973). ‘Mathematical Truth’, The Journal of Philosophy, No. 19, Vol. 70.##Chalmers, D. (1996). The Conscious Mind, Oxford: Oxford University Press.##Chalmers, D. (2002). ‘On Sense and Intension’, In Philosophical Perspectives, James Tomberlin (ed.), Vol. 16, Blackwell Publishing.##Coats, E. A. (1999). ‘Approaching the Mountain of Modalities, A View of Imaginability, Conceivability, and Possibility’, Dissertation, University Of California Riverside.##DePaul, M. and W. Ramsey (eds.) (1998). Rethinking Intuition, Rowman & Littlefield.##Finke, R. A. (1989 a). Principles of Mental Imagery, Cambridge, MA: MIT Press.##Finke, R. A., Pinker, S., and Farah, M. J. (1989 b). ‘Reinterpreting Visual Patterns in Mental Imagery’, Cognitive Science, No. 3, Vol. 13.##Fiocco, O. M. (2007). ‘Conceivability, Imagination, and Modal Knowledge’, Philosophy and Phenomenological Research, Vol. 74, No. 2.##Hart, W. D. (2003). ‘The Music of Modality’, Topoi, Vol. 22, No. 2.##Jackson, F. (1993). ‘Armchair Metaphysics’, in Philosophy in Mind, M. Michaelis, et al. (eds.), Dordrecht: Kluwer.##Jackson, F. (1998). From Metaphysics to Ethics, A Defense of Conceptual Analysis, Oxford: Oxford University Press.##Jones, J. (2004). ‘Cartesian Conceivings’, Metaphysica, Vol. 5, No. 1.##Latham, N. (2000). ‘Chalmers on the Addition of Consciousness to the Physical World’, Philosophical Studies, Vol. 98.##Tidman, S. P. (1994). ‘Conceivability as a Test for Possibility’, American Philosophical Quarterly, Vol. 31.##Vahid, H. (2006). ‘Conceivability and Possibility, Chalmers on Modal Epistemology’, Philosophical Explorations, Vol. 9, No. 3.##Van Inwagen, P. (1998). ‘Modal Epistemology’, Philosophical Studies, Vol. 92.##Yablo, S. (2000). ‘Textbook Kripkeanism and the Open Texture of Concepts’, Pacific Philosophical Quarterly, Vol. 81, No. 1.##

0 دربارة چند استدلال هستی‌شناسیک گودلی On Some Gödelian Ontological Arguments http://logicalstudy.ihcs.ac.ir/article_698.html 0 جردن هوارد سوبل در مقالة ۱۹۸۷، و سپس در کتاب ۲۰۰۴ خود، نشان داد که استدلال هستی‌شناسیک جدیدی که گودل در سال ۱۹۷۰ پیشنهاد کرد با شکست وجهی مواجه است و درواقع صحیح نیست. سی. انتونی اندرسون در سال ۱۹۹۰ اصلاحاتی پیشنهاد کرد و در آن راه را بر اثبات قضایای سوبل بست و نشان داد که می‌توان روایتی از استدلال گودل داشت که با شکست وجهی مواجه نباشد. اما گراهام آپی با نقیضه‌ای که در سال ۱۹۹۶، و سپس ۲۰۰۰، مطرح ساخت نشان داد که استدلال هنوز نتایج نامطلوبی دارد و همچنان می‌توان در صحت آن شک داشت. الکساندر پراس نیز در مقالة ۲۰۰۹ خود از چند استدلال هستی‌شناسیک گودلی دفاع کرد که در برابر این نقیضه مصون هستند. در این مقاله، پس از اشاره‌ای کوتاه به استدلال هستی‌شناسیک گودل (روایت اسکات)، به انتقادات سوبل، اصلاحات اندرسون، نقیضة آپی و درنهایت استدلال‌هایی که پراس مطرح کرده است خواهم پرداخت. 1 In his 1987 paper, Jordan Howard Sobel showed that Gödel’s ontological argument faces modal collapse and, therefore, it is not sound. C. Anthony Anderson, in his 1990 paper, proposed an amended version of the argument in which modal collapse is blocked. In his parody, Graham Oppy, however, cast a serious doubt on the soundness of Anderson’s version. Alexander Pruss, however, in his 2009 paper, endeavored to block this parody by proposing some new Gödelian ontological arguments. In this paper, I will be trying to inquire into Gödel’s ontological argument, Sobel’s objections, Anderson’s emendations, Oppy’s parody, and Pruss’ ontological arguments. 43 64 مهدی رعنائی Mahdi Ranaee کارشناس ارشد فلسفة دین علامه طباطبایی ایران ranaee@ipm.ir کلیدواژه‌ها: گودل استدلال هستی‌شناسیک موجود خدای ـ گونه ویژگی مثبت رعنائی، مهدی (1391). «استدلال هستی‌شناسیک گودل»، منطق‌پژوهی، ش ۵.##Adams, R. M. (1995). ‘Introductory Note to *1970’, In K. Gödel, Collected Works, Vol. 3: Unpublished Essays and Lectures, New York: Oxford University Press.##Anderson, C. (1990). ‘Some Emendations on Gödel's Ontological Proof’, Faith and Philosophy, Vol. 7.##Gettings, M. (1999). ‘Gödel's ontological argument: a reply to Oppy ’, Analysis, Vol. 59.##Hájek, P. (1996). ‘Magari and Others on Gödel's Ontological Proof’, Gödel '96: Foundations of Mathematics, Computer Science and Physics? Kurt Gödel's Legacy, P. Hájek (ed.), Berlin: Springer-Verlag.##Maydole, R. E. (2009). ‘The Ontological Argument’, The Blackwell Companion to Natural Theology, W. Lane Crage and P. Moreland (eds.), New York: Blackwell.##Oppy, G. (1996). ‘Godelian Ontological Arguments’, Analysis, Vol. 56.##Oppy, G. (2000). ‘Response to Gettings’, Analysis, Vol. 60.##Oppy, G. (2011). Ontological Arguments, Retrieved from Stanford Encyclopedia of Philosophy: http://plato.stanford.edu/archives/fall2011/entries/ontological-arguments/##Pruss, A. (2009). ‘A Gödelian Ontological Argument Improved’, Religious Studies, Vol. 45.##Sobel, J. H. (2004). Logic and Theism, New York: Cambridge University Press.##

0 عکس مستوی قضایای حقیقیه نزد خونجی Al-Khunaji on the Conversion of the Verity Propositions http://logicalstudy.ihcs.ac.ir/article_699.html 0 چکیده فخر‌الدین رازی عکس مستوی قضایای حقیقیه و خارجیه را برای نخستین‌بار به صورت جداگانه مورد بحث قرار داده است، اما افضل‌الدین خونجی بسیاری از احکام او را مورد نقد قرار داد و بیش‌تر این نقدها از سوی منطق‌دانان بعدی پذیرفته شده است. عکس مستوی قضایای خارجیه در مقالة دیگری بررسی شده و با فرمول‌های منطق جدید آشکار شده است که در دو مورد فخر رازی خطا کرده و خونجی بر حق بوده است و در موارد دیگر، اختلاف فخر رازی و خونجی به اختلاف در تفسیر اصطلاحات برمی‌گردد. در این مقاله نشان می‌دهیم که در عکس مستوی قضایای حقیقیه نیز مشابه همین خطا و اختلاف در تفسیر رخ داده است. برای نمونه، فخر رازی تأکید دارد که در قضایای حقیقیه، موجبه‌های فعلیه (یعنی غیر از دو ممکنه) به مانند خود منعکس نمی‌شوند و سالبه‌های دائمه و عرفیه اصلاً عکس ندارند؛ اما خونجی مدعی است که در قضایای حقیقیه، موجبه‌های فعلیه به جزئیة ضروریه عکس می‌شوند و سالبه‌های دائمه و عرفیه به مانند خود. فرمول‌های منطق جدید در این دو مورد حق را به خونجی می‌دهد. در دیگر موارد اختلافی نشان می‌دهیم که رازی موجهات حقیقیه را با دو ادات وجهی در نظر می‌گرفته است و خونجی با یک ادات وجهی؛ و این راز اختلاف آن‌ها در احکام عکس مستوی است. 1 The first who discussed separately the conversion of the verity and actuality propositions was Fakhr Al-Din Al-Razi, but Afzal Al-Din Al-Khunaji criticized most of the logical rules introduced by Al-Razi on the conversions of those propositions and many criticisms of Al-Khunaji have been accepted by the later logicians. I have discussed the conversion of the actuality propositions in another paper and showed that in two cases, Al-Razi was wrong and Al-Khunaji was right; but on the other cases, their controversies is rooted in different interpretations of the terms involved. In this paper, I'll show that similar fallacies and similar differences in interpretations have occurred; thus, Al-Razi insisted that in verity propositions, the affirmative modal propositions (but the two possible) were not self-converted and the negative perpetual ones had not conversions. In these cases, Modern Modal Logic supports Al-Khunaji's judgments. In the other cases, I'll show that Al-Razi have been taking the modal verity propositions with two modal operators and Al-Khunaji with one; and this is the secret behind the controversies on the conversion. 65 81 اسداله فلاحی Assadollah Fallahi استادیار مؤسسة حکمت و فلسفة ایران ایران falahiy@yahoo.com کلید‌واژه‌ها: عکس مستوی قضیة موجهه قضیة حقیقیه فخر رازی خونجی ابن ‌سینا (1375). الاشارات و التنبیهات، در شرح الاشارات والتنبیهات اثر نصیرالدین طوسی، قم: نشر البلاغه.##ابن‌ سینا (1956). الشفاء، المنطق، البرهان، قاهره: دار الکاتب العربی للطباعه و النشر.##ابن سینا (1964). الشفاء، المنطق، القیاس، قاهره: دار الکاتب العربی للطباعه و النشر.##ارسطو (1378). ارگانون، ترجمة میر شمس‌الدین ادیب سلطانی، تهران: نگاه.##ارسطو (1980). منطق ارسطو، به‌کوشش عبدالرحمن بدوی، کویت و بیروت: وکالة المطبوعات و دار القلم.##ارموی، سراج الدین (1373). بیان الحق و لسان الصدق، تصحیح و تحقیق غلامرضا ذکیانی، پایان‌نامة کارشناسی ارشد به ‌راهنمایی احمد بهشتی، تهران: دانشگاه تهران.##بغدادی، ابوالبرکات (1373). المعتبر فی الحکمه، اصفهان: دانشگاه اصفهان.##بهمنیار بن مرزبان (1375). التحصیل، تحقیق مرتضی مطهری، تهران: دانشگاه تهران.##خونجی، افضل‌الدین (1389). کشف الاسرار عن غوامض الافکار، مقدمه و تحقیق خالد الرویهب، تهران: مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران و مؤسسة مطالعات اسلامی دانشگاه آزاد برلین.##ساوی، سهلان (1993). البصائر النصیریه، تحقیق رفیق العجم، بیروت: دار الفکر اللبنانی.##طوسی، نصیرالدین (1375). شرح الاشارات و التنبیهات، قم: نشر البلاغه.##فخر رازی، محمد بن عمر (1381). منطق الملخص، ترجمة احد فرامرز قراملکی و آدینه اصغری نژاد، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).##رازی، قطب‌الدین (1391). شرح المطالع، به ‌کوشش اسامه الساعدی، قم: ذوی القربی.##رازی، قطب‌الدین (بی‌تا). لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار، قم: کتبی نجفی.##فلاحی، اسداله (1386). «صورت‌بندی جدیدی از قضایای حقیقیه و خارجیه»، آینة معرفت، ش 11، دانشکدة الهیات دانشگاه شهید بهشتی.##فلاحی، اسداله (1388). «صورت‌بندی قضایای خارجیه با محمول وجود»، معرفت فلسفی، ش 23، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.##فلاحی، اسداله (1389 الف). «قضیة خارجیه در منطق حذف این‌همانی و منطق مرتبة دوم هنکین»، معرفت فلسفی، ش 28، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).##فلاحی، اسداله (1389 ب). «قضایای حقیقیه و خارجیه نزد خونجی»، فلسفه، س 38، ش 2، گروه فلسفة دانشکدة ادبیات دانشگاه تهران.##فلاحی، اسداله (1390 الف). «افراد ممتنع‌الوجود و منطق مفاهیم»، فلسفه، س 39، ش 2، گروه فلسفة دانشکدة ادبیات دانشگاه تهران.##فلاحی، اسداله، (1390 ب). «عکس مستوی قضیة خارجیه نزد خونجی»، جاویدان خرد، ش 21، مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران (در دست انتشار).##کاتبی، نجم‌الدین (1355). «منطق العین یا عین القواعد»، تصحیح، تعلیق، و مقدمه از زین‌الدین جعفر زاهدی، نشریة دانشکدة الهیات و معارف اسلامی مشهد، ش 21.##Thom, Paul (2008). ‘Logic and Metaphysics in Avicenna’s Modal Syllogistic, The Unity of Science in the Arabic Tradition: Science, Logic, Epistemology and their Interactions (Logic, Epistemology, and the Unity of Science)’, Shahid Rahman, Tony Street and Hassan Tahiri (eds.), Springer.##Thom, Paul (2010). ‘Abharī on the Logic of Conjunctive Terms’, Arabic Sciences and Philosophy, Vol. 20.##

0 وجود و ضرورت با تکیه‌ بر آرای تیموتی ویلیامسون Existence and Necessity with Emphasize on Timothy Williamson’s Views http://logicalstudy.ihcs.ac.ir/article_700.html 0 با رجوع به فهم و درک عرفی متوجه این مطلب می‌شویم که تلقی عامه وجود‌داشتن را امری ممکن می‌داند و صحبت از ممکن‌بودگی موجودات را سخنی معقول و بدیهی تلقی می‌کنند. این تلقی از مفهوم وجود، مستلزم این است که وجود در جایگاه محمول جمله باشد و در ردیف اوصاف عادی به‌شمار آید، زیرا بنابر چنین برداشتی مصادیق وجود همانند مصادیق اوصاف عادی از وضعیت ممکنی به وضعیت ممکن دیگر تغییر می‌کنند و این مطلب بازگوکنندۀ مفهوم ممکن‌بودگی موجودات است. در مقابل چنین دیدگاهی، برخی از فلاسفه معتقدند «وجودداشتن» صفت ضروری اشیاست و نمی‌تواند همانند اوصاف عادی در جایگاه محمولی جمله قرار گیرد. این تلقی مفهوم وجود را، همانند اوصاف منطقی، ضروری می‌داند و معتقد است وجود اشیا در مفهوم منطقی در دامنۀ تمامی جهان‌های ممکن ثابت است، و این یعنی این‌که باید در کنار سخن‌گفتن از وجود اشیای انضمامی، از وجود اشیای ممکنی سخن گفت که به‌واسطۀ داشتن اوصاف جهت‌مند همانند اشیای انضمامی در مفهوم منطقی وجود دارند. لینسکی، زالتا، و ویلیامسون از جمله نمایندگان بارز چنین تفکری هستند. 1 From the very beginning up to now the concept of existence has been one of the most controversial ones among the philosophers. Such discussions can be divided into two main parts. The first one refers to the ontological aspects of existence for which one is involved with two schools namely Possibilism and Actualism anyone of which tries to talk of the scope and limit of things within their own metaphysical principles. The second part includes the issues about existence as a predicate. For these discussions and because we want to consider existence as a first or a second order predicate, we can either talk about the possible existence or its counterpart i.e., the necessary existence of the things. The necessary existence is one of the formula which, in the simplest quantified modal logic of S5 and just like those formula such as BF and CBF, is provable and valid. Although talking of the validity of necessary existence things needs to provide a second degree concept of existence but discussing the validity of Barcan formula needs an existential commitment to the possible things which the possibilists believe are not among the existent things. Following Linsky and Zalta and for defending BF and NE formula, Timotty Williamson has excluded the validity issue of Barcan formula from the first part and he has transferred it to the second part. Thus using the modal properties he provides a new definition of possible things through which one can defend the validity of Barcan formula as well as the necessary existence of things without having any existential commitment to the possibilia. Afterwards, Williamson provides the conditions for talking of the logical existence for things by providing a second-order concept of existence in unrestricted quantification theory and in this way one can have a better understanding of necessary existence. 83 103 لطف‌الله نبوی Lotfollah Nabavi دانشیار فلسفه، تربیت مدرس ایران nabavi_l@modares.ac.ir امیرحسین یراقچی Amirhossein Yaraghchi کارشناس ارشد منطق تربیت مدرس ایران ah.yaraghchi@yahoo.com کلید‌واژه‌‌ها: وجود منطقی انضمامی‌بودن اشیای ممکن اوصاف جهت‌مند ویلیامسون کریپکی، سول (1380). «ملاحظات معناشناختی در منطق وجهی»، ترجمۀ کاوه لاجوردی، دوفصل‌نامة نشر ریاضی، س 12، ش 1 و 2.##موحد، ضیاء (1381). منطق موجهات، تهران: هرمس.##نبوی، لطف‌الله (1383). مبانی منطق موجهات، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.##Hughes, G. E, and M. j. Cresswell (1996). A New Introduction to Modal Logic, London: Routledge.##Williamson, T. (1990). ‘Necessary Identity and Necessary Existence’, Wittgenstein-Towards, Revaluation, R. Haller and J. Brandl (eds.), Vol, 1.##

0 تحلیل و اثبات قیاس مساوات با تکیه بر مبحث نسب اربعه در منطق قدیم Analysis and Demonstration of Equality Syllogism on the Basis of the Chapter of Four-fold Relations in the Traditional Logic http://logicalstudy.ihcs.ac.ir/article_701.html 0 «دو چیز مساوی با یک چیز، خود با هم مساوی‌اند»؛ این جملة معروف از دوران یونان باستان و شاید پیش از آن به‌مثابة اصلی بدیهی، در میان عام و خاص پذیرفته شده است. با ورود منطق به حوزة اسلامی، ابن ‌‌سینا و پس از او اغلب منطق‌دانان مسلمان می‌کوشند تا آن را به مدد قیاس ارسطویی و یا روش‌های دیگر اثبات کنند، که به‌ نظر می‌آید کوشش آن‌ها چندان ثمری نداشته است و مورد نقد و ایراد است. بحث پیرامون این قیاس و انواع مشابه آن‌که به‌تدریج مطرح شد، در میان معاصران نیز ادامه دارد. به‌ نظر می‌آید عدم توجه به محتوای مقدمات این قیاس موجب ناکام‌ماندن تلاش‌ها بوده است. با بهره‌گیری از مبحث نسب اربعه، در تحلیل آن مقدمات، قیاس مساوات به‌راحتی اثبات می‌شود، با این پیش‌فرض که حدود وارد‌شده در این قیاس، مفاهیمی کلی هستند. علاوه‌بر این از درهم‌آمیختن دو مبحث قیاس و نسب اربعه، علاوه‌بر حل قیاس مساوات، قیاس‌های متعدد دیگری که متضمن نسبت هستند پدید می‌آیند که همگی با روش قبلی و در داخل منطق قدیم قابل اثبات هستند. 1 Two things which equal the same thing also equal one another. This well-known sentence had widely been accepted from the period of ancient Greeks and perhaps earlier as an evident axiom. By the introduction of Logic into the Islamic field, Ibn Sina and most of other Muslim logicians after him tried to affirm this chapter following the lead of Aristotelian syllogism or some other methods. However, it seems that their efforts haven’t been as fulfilled and have received criticism. Arguments for the above syllogism and other similar ones are also continued among the contemporaries. Nevertheless, it gives the impression that lack of enough attention to the contents of the premises of such syllogisms has led to the disappointment of any efforts in demonstrating them. Through the usage of the chapter of four-fold relations, in the analysis of these premises, the equality syllogism would easily be proved provided that the terms used in these syllogistics are universal. Furthermore, through the amalgamation of the chapters of syllogism and the four-fold relations a variety of other syllogisms corresponding to other relations other than equality would emerge all of which would be proved if we employ the previous method and within the traditional logic. 105 126 حمید‌رضا نیتی Hamidreza Niyati کارشناسی ارشد منطق، علامه طباطبایی ایران hr.niati@gmail.com قیاس مساوات مقدمة خارجی نسب اربعه منطق قدیم آتشین صدف، محمدرضا (بی‌تا). «نسبت‌های چهارگانه»، در سایت اینترنتی پژوهشکدة باقرالعلوم##www. Pajoohe.com/fa/index.php?page=definition&UID=46430##ابن سینا (1330). شفا، الهیات، تهران: بی‌نا.##ابن سینا (1390). اشارات و تنبیهات، ترجمه و شرح حسن ملکشاهی، ج 2، تهران: سروش.##ارسطو (1390). ارگانون، ترجمة میر شمس‌الدین ادیب سلطانی، تهران: نگاه.##حلی، علامه (1386). الجوهر النضید، ترجمة منوچهر صانعی دره‌بیدی، تهران: حکمت.##خندان، سیدعلی اصغر (1388). مغالطات، قم: بوستان کتاب.##خوانساری، محمد (1359). منطق صوری، ج 1 و 2، تهران: آگاه.##خونجی، افضل‌الدین (1389). کشف‌الاسرار عن غوامض الاافکار، تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفة ایران.##ذکیانی، غلامرضا (1389). «راز بداهت شکل اول قیاس»، مجلة خردنامة صدرا، ش 61.##رازی، قطب‌الدین (بی‌تا). شرح المطالع، قم: کتب نجفی.##طوسی، خواجه نصیرالدین (1380). بازنگاری اساس‌الاقتباس، به‌کوشش مصطفی بروجردی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات.##طوسی، خواجه نصیرالدین (بی‌تا). شرح الاشارات و التنبیهات، به کوشش سلیمان دنیا، قاهره: دارالمعارف.##فاخوری، عادل (1387). منطق قدیم از دیدگاه منطق جدید، ترجمة غلامرضا ذکیانی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.##فرامرز قراملکی، احد (1385). منطق (1)، رشتة الهیات و معارف اسلامی، تهران: دانشگاه پیام نور.##مظفر، محمدرضا (1384). منطق، ج 1 و 2، ترجمه و اضافات علی شیروانی، قم: دارالعلم.##