پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منطق‌پژوهی 2383-0662 5 2 2014 09 23 A Resolution to the Absolute Non–Existent Paradox راه‌حلی به پارادوکس معدوم مطلق 1 30 1785 FA مهدی اسدی دکترای فلسفة اسلامی، دانشگاه تهران mahdiassadi@ut.ac.ir Journal Article 2014 08 29 external world and in the mind as well) paradox, so many solutions have been suggested: The difference in the intension and extension and its equivalent; the difference in the battī and lā–battī and its equivalent; and so forth. Having a glance at the incorrectness of these resolutions, the essay shows the knowability of the absolute non–existent. Although here a few of thinkers previously have tried to show the knowability, we will show that their resolutions, due to not paying attention to the exact and strong definition of the unknowable and un-declarable absolute non–existent, are problematic. By summing up the different versions of the meaning in question, we will argue for the knowability of the absolute non–existent by means of four proofs: 1. the principle of non–contradiction; 2. non–existence qua non–existence; 3. the non–existentiality of the subject; 4. proof by reductio ad absurdum. ‌در حل ‌پارادوکس معدوم مطلق (معدوم در ذهن و خارج) راه‌حل‌های گوناگونی مطرح شده است؛ راه‌حل‌هایی چون: اختلاف در مفهوم و مصداق و معادل‌های آن که رایج‌ترین پاسخ است؛ اختلاف در بتّی و غیر بتّی و معادل‌های آن و غیره. این نوشتار با اشاره به نقدپذیری این راه‌حل‌ها مدعی است راه‌حل درست همان شناخت‌پذیری عدم‌ مطلق است. این راه‌حل گرچه مورد توجه شمار اندکی از اندیشمندان نیز بوده است نشان خواهیم داد راه‌حل این عدة قلیل، به‌ دلیل توجه ‌نکردن به تعریف دقیق و قوی معدوم مطلق شناخت‌ناپذیر و خبرناپذیر رایج، همگی خدشه‌پذیر هستند. اما خود، با جمع‌بندی و تلفیق قوی‌ترین تعریف معدوم مطلق رایج در فلسفة اسلامی در طی تاریخ، در دیدگاه برگزیده به چهار طریق شناخت‌پذیری معدوم مطلق را نشان‌ خواهیم داد؛ از طریق: الف) اصل تناقض؛ ب) عدم بماهو عدم؛ ج) سالبه به انتفای موضوع؛ د) برهان خلف.

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منطق‌پژوهی 2383-0662 5 2 2014 09 23 The Study of Consequent Negation Rule بررسی قاعدة نقض تالی 31 53 1786 FA سید محمدعلی حجتی دانشیار گروه فلسفه و حکمت، دانشگاه تربیت مدرس (نویسندة مسئول) علی‌رضا دارابی دکترای فلسفه (منطق)، دانشگاه تربیت مدرس لطف‌الله نبوی دانشیار گروه فلسفه و حکمت، دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2014 12 09 According to a rule in Avicenna's logic, there exists cohesion between any two necessary hypothetic propositions with identical quantity, different quality, identical antecedent, and denial of the consequent. The rule is introduced and has been argued for, by Avecinna. After him, this rule is criticized by Avicennian logicians. Khunaji questioned Avecinna’s pre-assumptions of this proof by examples of natural language. After Khunaji, some logicians like Nasir al-Din Tusi, Qutb al-Din al-Razi, and Qutb al-Din al-Shirazi tried to answer Khunaji’s critiques by presenting some better formalizations of Avecinna’s arguments or defending his pre-assumptions. In this paper, after introducing the arguments of both sides together with their detailed formalizations, it is concluded that the answers to Khunaji’s critiques are not enough to prove the aforementioned rule, and accepting this rule still requires new arguments. مطابق قاعده‌ای در منطق ابن‌سینا، میان هر دو قضیة شرطی لزومی که کمیت یکسان، کیفیت متفاوت، مقدم یکسان و تالی نقیض هم دارند، تلازم برقرار است. این قاعده توسط ابن‌سینا معرفی و برای آن استدلال شده است. پس از وی، این قاعده مورد نقد منطق‌دانان سینوی قرار گرفت. خونجی با مثال‌هایی از زبان طبیعی، پیش‌فرض‌های اثبات ابن‌سینا را زیر سؤال برده است. پس از خونجی، بعضی از منطق‌دانان سینوی مانند نصیر‌الدین طوسی، قطب‌الدین رازی و قطب‌الدین شیرازی، تلاش کردند با ارائة صورت‌بندی‌های دقیق‌تری از استدلال ابن‌سینا و یا دفاع از پیش‌فرض‌های او به نقدهای خونجی پاسخ دهند. در مقالة حاضر پس از معرفی و صورت‌بندی دقیق استدلال‌های دو طرف، نشان خواهیم داد که پاسخ‌هایی که به نقد خونجی داده شده، برای اثبات قاعدة مورد بحث کافی نیستند و همچنان قبول این قاعده نیازمند استدلال‌های دیگری است.

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منطق‌پژوهی 2383-0662 5 2 2014 09 23 A Fortiori Logic in Quran منطقِ طریقِ اولایی در آیات قرآن 55 69 1787 FA محمود زراعت پیشه استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه بیرجند (نویسندة مسئول) عاطفه رنجبر دارستانی کارشناس ارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تهران Journal Article 2014 09 03 A fortiori logic is a kind of formal logic which its arguments, unlike the common arguments of Aristotelian logic, has four terms through which after comparing usually two persons, things, works to each other, the description of one of them is ascribed/ denied to/ from the other. This logic, in spite of Sion’s belief, is found in Quran, so richly that we can say that it is the prominent logic of Quran. In this research, I will study a fortiori logic in Quran, after giving an introductory explanation of it. منطق طریق اولایی نوع خاصی از منطق صوری است که استدلال‌های آن، برخلاف منطق ارسطویی متعارف، دارای چهار حد است که به واسطة آن‌ها پس از مقایسة دو شخص، چیز یا کار با هم، حکم یکی به دیگری نیز نسبت داده می‌شود و یا از آن سلب می‌شود. این منطق را می‌توان، به ‌رغم باور آوی سیون، به‌وفور در آیات قرآن یافت؛ تا آن‌جا که می‌توان این صورت از منطق را منطق غالب در آیات قرآن قلمداد کرد. در تحقیق حاضر، پس از مقدمه‌ای در باب منطق طریق اولایی، به بررسی این نوع منطق در آیات قرآن می‌پردازیم.

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منطق‌پژوهی 2383-0662 5 2 2014 09 23 Shams al-Din Samarqandi on Relevance Logic منطق ربط نزد شمس‌الدین سمرقندی 71 103 1788 FA اسدالله فلاحی دانشیار مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران Journal Article 2014 08 13 Shams al-Din Samarqandi, a seventh Iranian logician, has proposed a new theory on conditional syllogism against Avicenna. Avicenna believed that conditional syllogism had only 19 valid moods; but Samarqandi, denying this similarity, validated only 7 moods. Samarqandi considered in his analysis only the quality conditions of the syllogism and did not pay attention to quantity conditions and in providing counterexamples for the invalid moods, he ignored their quantificational differences. If we consider just quality, as Samarqandi did, we’ll find a surprising similarity between his valid moods and the contemporary relevance logic, so that all Samarqandi’s valid moods are valid in relevance logic and vice versa. But if we look at the quantity of the propositions involved, we’ll encounter some difficulties, which are rooted in his interpretation of conditional quantifiers. شمس‌الدین سمرقندی از منطق‌دانان قرن هفتم، در بحث قیاس شرطی دیدگاهی نو در برابر ابن‌سینا پیش ‌نهاده است. از نظر ابن‌سینا، قیاس شرطی دقیقاً مانند قیاس حملی است و در‌نتیجه، 19 ضرب منتج دارد؛ اما سمرقندی این همانندی را نمی‌پذیرد و فقط 7 ضرب از قیاس شرطی را معتبر می‌داند. او در بیان شرایط انتاج فقط شرایط کیفیت را بیان می‌کند و به شرایط کمیت نمی‌پردازد و هنگام ارائة مثال نقض برای ضرب‌های عقیم، تفاوت کمی ضرب‌ها را نادیده می‌گیرد. اگر مانند سمرقندی صرفاً کیفیت گزاره‌ها را در ‌نظر بگیریم میان قیاس‌های سمرقندی و منطق ربط (که شاخه‌ای از منطق جدید است) مطابقت شگفت‌انگیزی می‌یابیم به این معنی که هر ضرب منتج نزد سمرقندی در منطق ربط معتبر است و برعکس؛ و این نشان‌دهندة نزدیکی اندیشه‌های او به منطق ربط است. این در حالی است که اگر کمیت گزاره‌ها را نیز در ‌نظر آوریم با دشواری‌هایی در تحلیل قیاس‌های سمرقندی روبه‌رو می‌شویم که ریشه در تفسیر او از سورهای شرطی دارد.

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منطق‌پژوهی 2383-0662 5 2 2014 09 23 Meaning Engendering from Semantic Stipulations According to Radial Model تولید معنا از قراردادهای سمانتیکی طبق مدل شعاعی 105 123 1789 FA هومن محمد قربانیان دکترای فلسفه ـ منطق، دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2014 10 17 Semantic stipulations, i.e. the principles which are the main constructors of the meanings of words, have different forms for each category of words. Kripke`s theory is the most suitable model which identifies the appearance of the stipulations. In general, semantic stipulations are some usages of a word that has been accentuated. So, as long as the stipulations remains fixed, discoveries and inventions do not change the meaning of a word. Also, to justify the way which any meaning engender from semantic stipulations and how the meanings of the words in one sentence affect each other, radial model is very suitable one. Radial model, unlike those models which concentrate on the conceptual and obstruct definitions of words, shows a dynamic way of producing meanings. قراردادهای سمانتیکی، یعنی اصولی که سازنده‌‌های اصلی معنای کلمات هستند، برای کلمات گوناگون به شکل‌های متفاوتی ظاهر می‌‌شوند، و نظریة کریپکی مدل بسیار مناسبی است که نحوة ظهور این قراردادها را مشخص می‌‌‌کند. قراردادهای معنایی یکی از کاربردهای کلمه هستند که در سیستم باورهای زبانی کاربران زبان برجسته شده باشند. با قبول سمانتیک کریپکی، تا زمانی که قرارداد سمانتیکی ثابت باشد، اکتشافات و اختراعات جدید سبب تغییر معنای کلمات نمی‌‌شود. هم‌چنین برای توجیه نحوة تولید معنا و تأثیرگذاری معانی کلمات گوناگون بر هم، مدل شعاعی مدل بسیار مناسبی است، مخصوصاً وقتی یک کاربرد آن کلمه را مانند اصلی برای تولید معنایش معرفی کرده‌ایم. این مدل برخلاف تعاریف مفهومی‌ و انتزاعی از کلمات، می‌‌تواند همة درجات متفاوت معنای یک کلمه را پوشش و نشان دهد که معنای یک کلمه خاصیتی دینامیک دارد.

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منطق‌پژوهی 2383-0662 5 2 2014 09 23 The ‘Is-Ought’ Problem and Prior’s Dilemma مسئلة «هست و باید» و پارادوکس پرایور 125 145 1790 FA لطف‌الله نبوی دانشیار گروه منطق، دانشگاه تربیت مدرس (نویسندة مسئول) زینت آیت‌اللهی دانشجوی دکتری منطق، دانشگاه تربیت مدرسz محمد سعیدی‌مهر دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه تربیت مدرس محسن جوادی ستاد گروه فلسفة اخلاق، دانشکدة علوم و معارف اسلامی، دانشگاه قم Journal Article 2014 08 13 In traditional Aristotelian logic, the absence of a logical relation between ‘is’ and ‘ought’ statements seems to be evident, due to some characteristics of the logic. Prior relying on this fact that modern logic does not possess such characteristics, present a paradox against the advocates of the logical gap between ‘is’ and ‘ought’. In this paper, we, first, explain this paradox and a number of philosophical solutions have been proposed to solve it. Then, we illustrate and evaluate the Beall’s ‘many-valued logic’, which has been introduced as a solution to this paradox. We’ll see that this paradox could be solved in the context of the ‘relevant logic’ too. But besides of this paradox, Prior presents two other arguments, which although these two logics solve the paradox, we’ll show that each of them is unable to response to these two other arguments. به علت برخی ویژگی‌های منطق سنتی ارسطویی، عدم ارتباط منطقی میان جملات از نوع «هست» و جملات از نوع «باید» بدیهی به‌ نظر می‌رسد. اما منطق جدید فاقد چنین ویژگی‌هایی است؛ پرایور با تکیه بر این نکته طرف‌داران شکاف منطقی «هست» و «باید» را با یک پارادوکس مواجه می‌کند. در این مقاله ابتدا پارادوکس پرایور و برخی پاسخ‌های فلسفی به آن را بیان می‌کنیم، سپس به تشریح منطق چند‌ارزشی بیل که برای حل این پارادوکس پیشنهاد شده می‌پردازیم و خواهیم دید این پارادوکس در چهارچوب منطق ربط نیز حل خواهد شد. با این حال پرایور علاوه بر این پارادوکس، براهین دیگری نیز ارائه می‌کند. ما نشان خواهیم داد هر‌چند این دو منطق پارادوکس پرایور را حل می‌کنند، هر یک از حل برهانی دیگر عاجز است.