پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منطق‌پژوهی 2383-0662 7 1 2016 08 22 Review Attached Conditional Correlation in the Works of Muslim Logicians نقد و بررسی تلازم شرطیات متصل در آثار منطق‌‌دانان مسلمان 1 29 2348 FA داود حیدری استادیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی Journal Article 2015 11 21 Some logicians earlier logicians, especially as long as the correlation provided or paid for. And even an independent treatises have been written on the subject. In contrast, others argue considered useless or less useful. Unfortunately, this issue has been raised in later works or abbreviated or omitted entirely. In many ways, provided the correlation is important in this debate as well as an understanding of the views of Muslim logicians was provided in the case and the arguments of the vote in comparison with the views of other ill-judged logicians. In this paper, counting and how to explain and prove they are connected Tlazmhay cases in the works presented logicians The review examines these issues, using the coding categories to see if there are other cases of correlation. بحث تلازم شرطیات از جهات گوناگون دارای اهمیت است. در این بحث به‏ خوبی می‌‏توان به درک درستی از آرای منطق‏‌دانان مسلمان در زمینة قضایا و استدلال‏‌های شرطی دست یافت و در مقام مقایسة این آرا با دیدگاه منطق‏‌دانان دیگر به‏درستی قضاوت کرد. منطق‌‏دانانی که به بحث تلازم شرطیات پرداخته‌‏اند هر‏یک به تعدادی از تلازم‌‏ها اشاره کرده‌‏اند و قضایای متلازم نیز با معیارها و ملاک‌‏های متفاوتی دسته‌‏بندی شده‌‏اند. در این مقاله، ابتدا تلازم‌‏های قضایای متصل را که در مهم‌‏ترین آثار منطقی آمده است برمی‌‏شماریم و چگونگی تبیین و اثبات آن‏ها را در این آثار بیان خواهیم کرد. سپس با بررسی و نقد این مباحث و با بهره‌‏گیری از نمادها دسته‌‏بندی دیگری از تلازم قضایای شرطی را ارائه می‌‏کنیم.

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منطق‌پژوهی 2383-0662 7 1 2016 08 22 Anti-Realist Modal Meinongianism: Incomplete Objects ماینونگی‌گرایی وجهیِ ضدواقع‌گرا: اشیای ناکامل 31 40 2351 FA بهنام ذوالقدر دانشجوی دکتری فلسفه- منطق، دانشگاه تربیت مدرس داود حسینی استادیار گروه فلسفه، دانشگاه تربیت مدرس 0000-0002-0851-1003 Journal Article 2015 10 06 According to Modal Meinongianism, whatever is intendable is an object and existence is an ordinary property. There are two different approaches to Modal Meinongianism, in vitue of whether the objecthood of an object is dependent on behaviors or thoughts of cognitive agents or not: (1) the realist approach, according to which, fictional objects belong to the domain of object and have their properties independent of whether they are intended or not. (2) Anti-realist approach, according to which, fictional objects belong to the domain of object only if they are intended. Otherwise they are not object and thus no properties are ascribed to them. In this essay we will raise some objections to Priest’s anti-realist Modal Meinongianism, and then we propose a different anti-realist approach. In our account of anti-realist Modal Meinongianism fictional objects are considered as incomplete objects. بر اساس ماینونگی‌‌گرایی وجهی هر آن‌چه می‌‌توان به آن التفات داشت یک شیء است، حتی اگر وجود نداشته باشد. نیز، وجود صفتی معمولی هم‌چون دیگر صفات است. بسته به این‌که شیئیت یک شیء مبتنی بر اعمال، رفتار و افکار یک عامل شناختی باشد یا نه، دو رویکرد متفاوت در ماینونگی‌‌گراییِ وجهی خواهیم داشت: 1. رویکرد واقع‌گرایانه که طبق آن اشیای ناموجود، مستقل از این‌که مورد التفات قرار بگیرند یا نه، به دامنۀ اشیا تعلق دارند و صفاتی را که به داشتن آن توصیف می‌‌شوند در جهان‌‌هایی که التفات مورد نظر را محقق می‌‌سازند دارند؛ 2. رویکرد ضد‌واقع‌گرایانه که طبق آن اشیای ناموجود، بسته به این‌که مورد التفات قرار گیرند، به دامنۀ اشیا تعلق خواهند داشت و در صورتی که مورد التفات قرار نگیرند اصلاً شیء نیستند که صفاتی داشته باشند. در این نوشتار، علیه ماینونگی‌‌گراییِ وجهیِ ضد‌واقع‌گرایانه پریست نقدهایی را مطرح می‌کنیم و تعبیری متفاوت از رویکرد اخیر را پیشنهاد خواهیم کرد. آن‌چه دیدگاه ما را از دیدگاه پریست متمایز می‌‌کند این ادعاست که اشیای ناموجود در رویکرد ضد‌واقع‌گرایانه اشیایی ناکامل‌اند.

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منطق‌پژوهی 2383-0662 7 1 2016 08 22 The Verse 81 of Zokhrof: from Modes Tollens to a Fortiori آیه 81 سوره زخرف: از استثناء تا اولویت 41 57 2350 FA محمود زراعت‌پیشه استادیار فلسفه و کلام اسلامی دانشکده ادبیات، دانشگاه بیرجند Journal Article 2016 05 07 The verse 81 of Zokhrof says: "If God has a child, so I am the first of worshipers." Most of the interpretators believes that this verse contains an argument which can be expressed in a modes tollens form. But despite their attempt to proposal the form of this argument as they claim, no one of their formulized arguments do not match the verse and cannot keep the truth and validity. The difficulty of interpretation of this verse and the variety and difference of it is undoubtedly rooted from the word "first" (which can be interpreted in different meaning which none of them can support the validity of a modes tollens). In this research, after studying these proposal formulations according to modes tollens, a fortiori argument will be proposed and it is claimed that this form of argument, with an extra term, can better shows the content of the verse. در آیة 81 سورة زخرف چنین می‌خوانیم که «قُلْ إِنْ کانَ لِلرَّحْمنِ وَلَدٌ فَأَنَا أَوَّلُ الْعابِدینَ: اگر خدا فرزند داشت، من نخستین عابدم». بیش‌تر مفسران بر این باورند که این آیه حاوی استدلالی است که می‌توان آن را در قالب یک قیاس استثنایی بیان کرد. اما، با وجود پیشنهادهای مختلف برای صورت‌بندی این استدلال در قالب این قیاس، تقریباً هیچ‌یک از صوری‌سازی‌های مزبور تصویر کاملی از مفاد آیه را به‌دست نمی‌دهند و صدق و اعتبار آن را تأمین نمی‌کنند. دشواری این آیه و کثرت و تنوع تفاسیر ذیل آن، بی‌شک، در ارتباطی مستقیم و محوری با واژة «اول» در آیة مزبور قرار دارد. در این تحقیق، پس از نقد و بررسی هر‌یک از تفاسیر مزبور، قالب قیاس اولویت یا طریق اولایی پیشنهاد می‌شود و ادعا خواهد شد که این شکل از استدلال، از نظر بهره‌مندی از یک حدّ اضافه، می‌تواند به‌خوبی مفاد آیه را به‌نمایش بگذارد.

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منطق‌پژوهی 2383-0662 7 1 2016 08 22 Avicenna’s Disjunctive Propositions گزاره‌های منفصله نزد ابن‌سینا 59 82 2349 FA امین شاهوردی دانشجوی دکتری فلسفه، دانشگاه اصفهان Journal Article 2015 11 24 In this paper, Avicenna’s disjunctive propositions are treated from multiple aspects. In the first section of this paper, disjunction propositions are considered in Shifā, and it shown that there are differences between Avicenna’s and later interpretations, e.g Rāzī interpretation, in this point. In the next section, two general interpretations about Avicenna’s disjunctive propositions are studied and we reveal deficiencies of them. Based on “Confilict” concept as the main core of Avicenna’s view on disjunction propositions, this paper specifies Relevent-Modal interpretation more precise than others but it doesn’t precisely coincide with Avicenna’s view. Finally an alternative interpretation is suggested with respect to Stopper view on Stoic conditional and we show that this interpretation also has deficiency but it formulates Avicenna’s disjunctive propostions better than others. در این مقاله، در بخش اول، گزاره‌های منفصله بر پایة کتاب <em>شفاء</em> را بررسی می‌کنیم و نشان می‌دهیم که ابن‌سینا، برخلاف متأخرانی چون قطب‌الدین رازی، گزاره‌های منفصلة حقیقی اتفاقی را نمی‌پذیرد. در بخش دوم، دو خوانش کلی در باب گزاره‌های منفصلة ابن‌سینا معرفی می‌شود. بر اساس دیدگاه رشر، شهابی، فاخوری، نبوی و الجزر، گزاره‌های منفصلة ابن‌سینا تابع‌ارزشی هستند، در حالی که از نظر استریت و چاتی دیدگاه ابن‌سینا در باب گزاره‌های منفصله در کتاب <em>اشارات</em> را می‌توان وجهی دانست. در ادامة این بخش به ناکارآمدی هر‌یک از این نظرها اشاره خواهیم کرد. در بخش سوم، با تأکید بر مفهوم «ناسازگاری» به مثابة هستة اصلی دیدگاه ابن‌سینا در باب گزاره‌های منفصلة حقیقی، دیدگاه ربطی ‌ـ ‌وجهی برای صورت‌بندی این گزاره‌ها دقیق‌تر از دیگر خوانش‌ها درنظر گرفته می‌شود.

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منطق‌پژوهی 2383-0662 7 1 2016 08 22 Muslims Logicians and Speech Act فعل گفتاری نزد منطق‌دانان مسلمان 83 99 2347 FA احمد عبادی استادیار فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده معارف اهل البیت، دانشگاه اصفهان Journal Article 2015 11 01 Some philosophers of language believe some sentences despite of their predicative structure, haven’t ability of truth and falsity, because the speaker don’t means by these sentences describing the reality but means doing an action. These sentences are named speech acts. Before of philosophers of language, the muslims logicians regard to this point. They called these sentences by "pseudo-predication composition". Pseudo-predication composition was proposed in several problems. The first field of this innovation was the critique of the criteria of ability of truth or falsity of predicative sentences and the solving of liar paradox. Although the problem of speech act wasn’t developed in logic of Islamic period but the muslims logicians were discovered it. The study of muslims logicians' viewpoints about speech acts and comparing it with viewpoint of philosophers of language is very useful. برخی از فیلسوفان زبان معتقدند که گاه عبارات زبانی با آن‌که از ساختار خبری برخوردارند، اما صدق و کذب نمی‌پذیرند، زیرا قصد گوینده از بیان آن‌‌ها نه توصیف، بلکه انجام یک فعل است. چنین جملاتی را افعال گفتاری می‌خوانند. پیش از این، منطق‌‌دانان مسلمان نیز به این مسئله توجه کرده‌‌اند. آنان این موضوع را با عنوان «انشای اخبارنُما» به بحث گذاشته‌اند. انشای اخبارنُما در مواضع گوناگونی مطرح شده است. نقد ملاک صدق و کذب‌‌پذیری خبر و نیز حل پارادوکس دروغ‌گو زمینة طرح این مسئله را فراهم آورده است. اگرچه مسئلة افعال گفتاری تطور و تحول شایانی در منطق دورة اسلامی نیافت، اما کشف این مسئله و تفطن به آن را باید از آنِِ منطق‌‌دانان مسلمان دانست. تأمل در تاریخچة دیدگاه‌‌های منطق‌‌دانان دورة اسلامی در این مسئله و نیز مطالعة تطبیقی آن‌‌ها با آرای فیلسوفان زبان آموزندة نکات منطقی‌ ـ  ‌معرفتی است.

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منطق‌پژوهی 2383-0662 7 1 2016 08 22 Genology of the Four Relations تبارشناسی نسبت‌های چهارگانه 101 127 2352 FA اسد‌الله فلاحی دانشیار گروه منطق، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران Journal Article 2015 12 05 Though going back to Aristotle and porphyre Tyrien,the matter of the four relstions between two concepts, as a distinctive division, is one of the most important innovations in Arabic logic. This devision, for the first time, appeared in Farabi, Ghazali, Razi, and Khunaji in different forms. The devisions of the first three sufferred respectively from the fallacies of ‘non-coherency’, ‘non-exclusivity’ and ‘overlap of the sub-classes of the division’, so the later Arabic logicians didn’t accept them; thus Khunaji’s devision, laking all the fallecies, found its way to the pedagogical books and and established itself in Arabic logic up today. Although it has encountered important paradoxes from the very outset, it could resist all of them and reach its today firmed and established position in Arabic logic. In this paper, we explore the background of the four relations and determine each logician’s contribution in developing the subject. هرچند پیشینۀ نسبت‌های چهارگانه میان مفاهیم به ارسطو و فرفوریوس می‌رسد، به منزلة یک تقسیم منطقی از نوآوری‌های منطق‌دانان مسلمان بوده و برای نخستین‌بار در آثار فارابی، غزالی، فخر رازی و خونجی و به صورت‌های متفاوت به علم منطق معرفی شده است. از آن‌جا که تقسیم‌های فارابی، غزالی و فخر رازی، به‌ترتیب، دچار مغالطه‌های «عدم انسجام»، «عدم مانعیت» و «تداخل اقسام» بودند مورد پذیرش منطق‌دانان بعدی قرار نگرفتند؛ اما تقسیم خونجی، چون از این مغالطه‌ها به‌دور بود، به کتاب‌های درسی منطق راه یافت و در منطق اسلامی تثبیت شد. با این‌که این تقسیم در همان آغاز با شبهه‌ها و پارادوکس‌های مهمی روبه‌رو شد، توانست در برابر آن‌ها ایستادگی کند و به جای‌گاه رفیع و تثبیت‌شدۀ امروزی خود دست یابد. این مقاله درصدد کاویدن پیشینۀ نسبت‌های چهارگانه و تعیین سهم هر‌یک از منطق‌دانان قدیم در پیش‌برد این بحث است.