دوره 12 (1400)
دوره 11 (1399)
دوره 10 (1398)
دوره 9 (1397)
دوره 8 (1396)
دوره 7 (1395)
دوره 6 (1394)
دوره 5 (1393)
دوره 4 (1392)
دوره 3 (1391)
دوره 2 (1390)
دوره 1 (1389)
تعداد مقالات: 168
-399. بازتأملی انتقادی در بهرهگیری از سور مرتبة دوم در تحلیل شرطی لزومی
دوره 2، شماره 1 ، بهار و تابستان 1390، ، صفحه 1-23
چکیده
نوشتار حاضر تلاشی برای تحلیل سور شرطی لزومی سینوی برپایۀ منطق مرتبۀ دوم است. محققان معاصر صورتبندیهای متفاوتی از شرطی سینوی به زبان منطق جدید عرضه کردهاند. از تفاوتهای اصلی این صورتبندیها چگونگی تحلیل سور شرطی بوده است. دیدگاه خواجه نصیرالدین طوسی دربارۀ سور شرطی مبنای آخرین تحلیلهای محققان قرار گرفته است ... بیشتر-398. بررسی و نقد چند تعریف از مفهوم فراساختنیبودگی
دوره 2، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1390، ، صفحه 1-21
چکیده
در این مقاله سعی میکنیم تا چهار شیوة تعریف مفهوم فراساختنیبودگی (conceivability) را بررسی، تحلیل، و نقد کنیم. در این بررسی نسبتاً تاریخی، جایگاه خاصی را برای دکارت، بهعنوان نمایندة اصلی تعریفهای شامل فهمیدن، قائل شدهایم. سپس، به تعریفهای شامل باور پرداخته و با مطرحکردن و نقد یکایک آنها، به تعریفهای شامل اَنگارش ... بیشتر-397. کواین در برابر کریپکی
دوره 3، شماره 1 ، بهار و تابستان 1391، ، صفحه 1-25
چکیده
ما در این مقاله ضمن بررسی انتقادات مشهورتر کواین به منطق موجهات، تلاش میکنیم نشان دهیم که سوای ابعاد سمنتیکی مخالفت کواین با منطق موجهات، میتوان دیدگاه او در معرفتشناسی را بهمثابة لایهای عمیقتر برای رد و طرد منطق موجهات درنظر گرفت، گرچه خود کواین تصریحی به این نحوة انتقاد از منطق موجهات نکرده است. در این میان ... بیشتر-396. بررسی منطقی تعارضات اخلاقی
دوره 3، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1391، ، صفحه 1-20
چکیده
این تحقیق به ارتباط میان منطق و اخلاق میپردازد و تعارض تکالیف را بهمنزلة مبحثی اخلاقی بررسی منطقی میکند. منطق تکلیف استاندارد که از ابتدا به منظور بررسی گزارههای اخلاقی بنا شد، نمیتواند بیان درست و دقیقی از تعارض میان تکالیف داشته باشد. بنابراین منطقهای جدید تکلیفی بنا شدهاند تا بتوانند موقعیت تضاد میان تکالیف را به ... بیشتر-395. نقدی بر مقالة «پارادوکس اخبار از مجهول مطلق: تحلیل مفهوم «خبر»»
دوره 4، شماره 1 ، بهار و تابستان 1392، ، صفحه 1-43
چکیده
هدف اصلی این جستار نقد و بررسی مقالهای است که پیشتر شریفزاده و حجتی با عنوان «پارادوکس اخبار از مجهول مطلق: تحلیل مفهوم «خبر»» در همین مجله به چاپ رساندهاند. این مقاله با وجود برخورداری از برخی نکات مثبت دربردارندة چندین نکتة قابل نقد است. ما نکات قابل نقد را گزارش میکنیم و میسنجیم؛ مواردی چون تعبیر «حکمناپذیری» ... بیشتر-394. انتقال ضرورت در موجهات ارسطو؛ نگاهی ارسطویی
دوره 4، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1392، ، صفحه 1-17
چکیده
یکی از مسائل اساسی و مهم، راجع به موجهات ارسطو ناهمخوانی آرای وی در باب ضرورت، با آموزههای وی در حالت قیاسهای مطلقه است. این مسئله از زمان خود ارسطو تاکنون مناقشات بسیاری را ایجاد کرده و تا امروز بیشتر محققان را به این نتیجه رسانده که ارسطو در موجهات خود دچار تناقض است. در این مقاله سعی شده تا با قرائتی جدید ولی تا جای ممکن منطبق ... بیشتر-393. ریشهیابی شبهة معدوم مطلق در فلسفة یونان
دوره 5، شماره 1 ، بهار و تابستان 1393، ، صفحه 1-30
چکیده
در فلسفة اسلامی معمولا منظور از «معدوم مطلق» چیزی است که نه در خارج موجود است و نه در ذهن. از آنجا که در فلسفة اسلامی گفته میشود «المعدوم المطلق لایخبرعنه و لایعلم»، این «شبهه» و «پارادوکس» در اینجا به وجود میآید که همین لایخبر عنه و لایعلم خبر و علمی است از معدوم مطلق. پس معدوم مطلق همزمان هم لایخبرعنه ... بیشتر-392. راهحلی به پارادوکس معدوم مطلق
دوره 5، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1393، ، صفحه 1-30
چکیده
در حل پارادوکس معدوم مطلق (معدوم در ذهن و خارج) راهحلهای گوناگونی مطرح شده است؛ راهحلهایی چون: اختلاف در مفهوم و مصداق و معادلهای آن که رایجترین پاسخ است؛ اختلاف در بتّی و غیر بتّی و معادلهای آن و غیره. این نوشتار با اشاره به نقدپذیری این راهحلها مدعی است راهحل درست همان شناختپذیری عدم مطلق است. این راهحل گرچه ... بیشتر-391. نزاع فرگه و هیلبرت: روش صحیح پرداختن به فراقضیهها در دستگاههای اصل موضوعی
دوره 6، شماره 1 ، بهار و تابستان 1394، ، صفحه 1-19
چکیده
«منطق به صورت نامحدود ... صوری نیست. اگر چنین بود، بدون محتوا میبود ... هیچ علمی کاملاً صوری نیست» (Frege, 1971:109). در ۱۸۹۹، دیوید هیلبرت نظام اصلِ موضوعیِ منقحی برای هندسة اقلیدسی عرضه کرد و با اثبات مشروط فراقضیههای سازگاری و استقلال برای این نظام، راهحلی برای یکی از مسائل دیرپای ریاضیات (مشهور به مسئلة خطوط موازی) ارائه داد. گوتلوب ... بیشتر-390. اتصاف خارجی معقول ثانی منطقی: بررسی موردپژوهانة پارادوکس معدوم مطلق
دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1394، ، صفحه 1-36
چکیده
در منطق و فلسفة اسلامی معمولاً گفته میشود در معقول ثانی منطقی اتصاف، و بهعبارتی ظرف صدق و مطابَق، کاملاً ذهنی است. این نوشتار نشان میدهد برخی اندیشمندان مسلمان در عمل، گاهی، مثلاً در مورد مباحث پارادوکس معدوم مطلق، ناخواسته آن را نقض کردهاند. ما به تقویت این نقض خواهیم پرداخت و ادلّة قویتری بر اتصاف خارجی و عینی دستکم برخی ... بیشتر-389. نقد و بررسی تلازم شرطیات متصل در آثار منطقدانان مسلمان
دوره 7، شماره 1 ، بهار و تابستان 1395، ، صفحه 1-29
چکیده
بحث تلازم شرطیات از جهات گوناگون دارای اهمیت است. در این بحث به خوبی میتوان به درک درستی از آرای منطقدانان مسلمان در زمینة قضایا و استدلالهای شرطی دست یافت و در مقام مقایسة این آرا با دیدگاه منطقدانان دیگر بهدرستی قضاوت کرد. منطقدانانی که به بحث تلازم شرطیات پرداختهاند هریک به تعدادی از تلازمها ... بیشتر-388. مفهوم بازنمایی در نظریۀ «زیستمعنایی» میلیکان
دوره 7، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1395، ، صفحه 1-28
چکیده
میلیکان در پاسخ به مسئلۀ پاتنم دربارۀ عدم تعین مصداقی واژههای زبانی این موضوع را مطرح میکند که اگر تعریف جدیدی از بازنمایی مبتنی بر شواهد زیستی و بهویژه اصل انتخاب طبیعی ارائه کنیم، آیا مسئلۀ پاتنم همچنان موضوعیت خواهد داشت. پاسخ میلیکان به این سؤال منفی است. او معتقد است که سؤال باید اینگونه مطرح شود که چه چیزی رابطهای خاص ... بیشتر-387. رواداری در نظریه ی ST
دوره 8، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 1-13
چکیده
چکیده: کوبرروز و دیگران (2012) نظریه ای در باب ابهام پرورانده اند که طی آن مدلی برای رواداری ارائه کنند. قصد بر این است که در این مدل رواداری معتبر باشد؛ چنین نباشد که یک محمول مبهم بر هر چیزی حمل شود؛ و نیز استدلال های پارادوکس خرمن معتبر نباشند. در این مقاله استدلال خواهد شد که اولا، تحدید ایشان از اصل رواداری از آنچه در ادبیات مربوط به ... بیشتر-386. متنگرایی در مقابل حداقلگرایی در سمانتیک
دوره 8، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، ، صفحه 1-23
چکیده
متنگرایی، رقیب اصلی حداقلگرایی است. نزاع میان این دو رویکرد سمانتیکی، ریشه در نزاع قدیمی تعیین مرز میان سمانتیک و پراگماتیک دارد. متنگرایان مدعیاند که جملات زبان طبیعی، قبل از غنیسازی پراگماتیکی، قابل ارزشدهی نیستند. در مقابل، از نظر حداقلگرایان، محتوای سمانتیکی حداقلی وجود دارد که معنای قابل ارزشدهی جمله را بهدست ... بیشتر-385. آیا شرطی های خبری غیر تابع ارزشی هستند؟
دوره 9، شماره 1 ، بهار و تابستان 1397، ، صفحه 1-17
چکیده
ناهمخوانی ادات ربط زبان طبیعی و ادات زبان منطق کلاسیک در تابع ارزشی بودن، موجب شده است تا برخی گمان کنند که زبان منطق کلاسیک در بازنمایی جملات زبان طبیعی و صورتبندی استدلالهای این زبان ناتوان است. در این مقاله تلاش می شود تا نشان داده شود که زبان منطق کلاسیک یکسره از آن صورت بندی عاجز نیست و مدعای مخالفان توانایی زبان منطق در بازنمایی ... بیشتر-384. مبناپذیری اشکال چهارگانه ی قیاس ارسطویی
دوره 9، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1397، ، صفحه 1-19
چکیده
هدف از این پژوهش معرقی مفهومی جدید در قیاس حملی ارسطویی به نام مبناپذیری است؛ به عبارتی ضربی از ضروب 24گانهی منتج قیاس ارسطویی مبناپذیر است اگر تنها با مفروض گرفتن یک ضرب به همراه قواعد برهان خلف، تداخل، عکس ساده، نقض محمول و نقض سور بتوان ضروب منتج دیگر قیاس حملی ارسطو را اثبات کرد. بدین منظور در این مقاله نشان داده خواهد شد که تنها ... بیشتر-383. صورت های زمانی پارادوکس مور
دوره 10، شماره 1 ، بهار و تابستان 1398، ، صفحه 1-32
چکیده
جملات موری جملاتی مانند "p اما من باور ندارم که p" یا "p اما من باور دارم که چنین نیست که p" هستند، که علیرغم ممکن الصدق بودن محتوای آنها اظهار یا باور به آنها با نوعی پوچی همراه است. ادعا میشود این جملات تنها در صورتی که در قالب زمان حال اظهار یا باور شوند پوچ خواهند بود و در صورتی که آنها در قالب زمان گذشته یا آینده اظهار شوند اظهارشان ... بیشتر-382. تأملی در ابعاد متافیزیکی تقسیم «حمل» به تقریر علامه طباطبایی
دوره 11، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1399، ، صفحه 1-28
چکیده
علامه طباطبایی، حمل را به یک اتحاد وجودی میان موضوع و محمول تعریف میکند. سپس در تقسیم حمل، حمل را به حمل اولی ذاتی، حمل شایع صناعی و حمل حقیقت و رقیقت تقسیم کرده است. در حمل اولی یک «ذات بر خودش» حمل میگردد، در حمل شایع یک «عرض بر معروض» حمل میگردد و در حمل حقیقت و رقیقت یک «معلول بر علت خود» حمل میشود. با تاملی در مبحث ... بیشتر-381. ابهام و پارادوکس خرمن
دوره 1، شماره 1 ، بهار و تابستان 1389، ، صفحه 3-26
چکیده
در این نوشتار به معرفی مسئلة ابهام و پارادوکس خرمن خواهیم پرداخت. ابتدا بیان شهودی مطلب و سپس صورتبندی منطقی آن خواهد آمد. پس از آن، نظری به مسائل فلسفی مربوط به نظریهپردازی ابهام و مسائل فلسفی مرتبط با ابهام خواهیم افکند. در پایان نیز نظریههای موجود دربارة ابهام را بر اساس ملاکهای مختلف دستهبندی کرده، توصیفی اجمالی ... بیشتر-380. ذوحدین هگلی بررسی نسبت «پدیدارشناسی» و «منطق»
دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1389، ، صفحه 3-15
چکیده
مقالة حاضر به نسبت میان دو کتاب «پدیدارشناسی روح» و «علم منطق» هگل میپردازد و اینکه آیا «پدیدارشناسی روح» هگل، پرده از ماهیت «علم منطق» او بر میدارد، یا این کتاب «علم منطق» است که منظری برای قرائت درست «پدیدار شناسی روح» فراهم میآورد. اما فرضی که در پاسخ به این مسأله مورد توجه قرار گرفته، ... بیشتر-379. ملاحظاتی بر نظریه ارجاع بدیهیات تصدیقی به علم حضوری
دوره 10، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398
چکیده
بدیهیات به عنوان زیرساخت معرفت فلسفی و بلکه همه معارف بشری از گذشته دارای ارزش بسزایی بوده است و لیکن به دلایل مختلفی به چرایی آن جز در مطاوی کلمات فلاسفه پرداخته نشده است. در تبیین و توجیه اعتبار و خطاناپذیری بدیهیات مبانی مختلفی مطرح شده است. یکی از این مبانی ارجاع بدیهیات به علوم حضوری و استفاده از خاصیت خطاناپذیری این علم برای تضمین ... بیشتر-378. منطق فازی در قرآن: خلط مستنبط و منصوص
دوره 8، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 15-38
چکیده
علی وحیدیان کامیاد در مقاله ای با عنوان «روش شناسی کاربرد منطق فازی در بینش اسلامی» مدعی است که منطق فازی بخشی از منطق والای قرآن است. این ادعا از سوی برخی از محققان نیز مورد تأیید قرار گرفته است. این در حالی است که به نظر می رسد شواهد ارائه شده در باب این ادعا، شواهدی ناقص اند و لازم می نماید تا اصل ادعا مجدداً مورد کنکاش قرار گیرد. ... بیشتر-377. نظامهای موجه محمولی کریپکی و مسألة ذاتباوری
دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1389، ، صفحه 17-32
چکیده
منتقدان منطقهای موجه محمولی معتقدند که یکی از اشکالات مهم این منطقها، این است که به «ذاتباوری» میانجامد. سول کریپکی به شیوة خاصی درصدد دفاع در برابر این اتهام برآمده و معتقد است که میتوان نحوهای از ذاتباوری را پذیرفت، بدون اینکه به تناقض بینجامد. البته کریپکی در نظام اصلاحشدة خود، از ذاتباوری ... بیشتر-376. معضل مثال نقض در قیاس ارسطو تحلیل و نقد روش اوکاسیویچ
دوره 4، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1392، ، صفحه 18-41
چکیده
منطق ارسطو از دیرباز یکی از سیستمهای منطقی مورد توجه فلاسفه و حکما بوده است. از آنجا که لازمة داشتن نگاهی کاربردی به منطق ارسطو، فهم قیاس و اشکال سهگانهاش است، در این مقاله به بحث قیاس به طور جدی پرداخته خواهد شد. یکی از مباحث مهم قیاس ارسطو ضربهای منتج و عقیم است، با این حال نکتة جالب این است که در اعصار گذشته آنچنان که به ضربهای ... بیشتر-375. نظریه ی قرون وسطایی اطلاق: دلالت شناسی پنهان در رساله ی «در پیرامون ابطال-های سوفیستی» ارسطو
دوره 9، شماره 1 ، بهار و تابستان 1397، ، صفحه 19-52