پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی منطق‌پژوهی 2383-0662 16 2 2026 05 22 Complemented Subject Conversion; The Missing Variation Of Conversion In Immediate Inferring عکس نقیض موضوع؛ حلقه گمشده در استدلال مباشر به طریق عکس 12020 10.30465/lsj.2026.54103.1521 FA صادق زرین مهر حوزه علمیه امیرالمؤمنین علیه السلام لویزان تهران 0009-0005-6123-2002 Journal Article 2026 01 29 One of the methods of immediate inference in logic is the conversion. Logicians have identified three types of conversion: conversion, obverted contraposition, and contraposition. The present study, by means of a dichotomous division demonstrates that a further valid and new type of conversion can be posited which has been overlooked by logicians. In this newly identified form, after the conversion of subject and predicate, only the subject is complemented, in such a way that, assuming the truth of the original proposition, the converted proposition is likewise true. This study names this newly identified type “complemented subject conversion” and establishes its logical variations due to the various forms of categorical propositions, whether predicative or conditional. Accordingly, the complemented subject conversion of affirmative propositions (both universal and particular) yields a particular negative proposition, while in the case of a universal negative proposition, it’s a universal affirmative proposition. Particular negative propositions have no valid complemented subject conversion. By employing this innovative type of conversion, a greater number of true propositions can be inferred and derived from a given true proposition, which endows it with a logical value comparable to that of the other recognized types of conversion. یکی از طرق استدلال به شیوه مباشر در علم منطق، روش «عکس» است. منطق‌دانان مجموعاً سه قسم «عکس مستوی»، «عکس نقیض موافق» و «عکس نقیض مخالف» را برای شیوه‌های مختلف این استدلال بیان‌ کرده‌اند. پژوهش حاضر با یک تقسیم ثنائی و حصر عقلی نشان داده است که یک قسم جدید و معتبر دیگر می‌توان از استدلال به شیوه عکس فرض نمود که مورد غفلت منطقیون قرار گرفته است. در این شکل جدید، پس از جابه‌جایی موضوع و محمول، تنها موضوع نقیض می‌شود به گونه‌ای که بر فرض صدق قضیه اصل، قضیه عکس نیز صادق باشد. پژوهش فعلی، این قسم جدید را «عکس نقیض موضوع» نامیده است و احکام آن را در اقسام قضایای محصوره برای مطلق قضایا(حملیه یا شرطیه) اثبات نموده است؛ بدین شکل که عکس نقیض موضوع برای قضایای موجبه(کلیه یا جزئیه)، سالبه جزئیه، و برای قضیه سالبه کلیه، موجبه کلیه است. سالبه جزئیه نیز عکس نقیض موضوع معتبر ندارد. با استفاده از این قسم نوآورانه می‌توان قضایای صادق بیش‌تری را از یک قضیه صادق استنباط و استخراج نمود که ارزشی همسنگ سایر اقسام عکس به آن می‌بخشد.