«نظریة انبساط» از دیدگاه «جان بوریدان»

نوع مقاله: ترجمه و نقد

نویسندگان

1 کارشناس ارشد فلسفه- منطق

2 استادیار گروه فلسفة دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

به‌لحاظ تاریخی می‌توان نشان داد که «نظریة انبساط» از ابتکارات و ابداعات منطق‌دانان قرون وسطای متأخر مانند ویلیام شروود، راجر بیکن، پطرس اسپانیایی، ویلیام اکام، و جان بوریدان بوده است. این نظریه با رویکردی کاربردی در دورة معاصر، در آثار آموزشی منطق عمومی، برای تشخیص اعتبار «قیاس ارسطویی» استفاده شده است.
در این پژوهش، با تمرکز بر تفکرات منطقی جان بوریدان (1295 - 1361 م)، متفکر برجستة قرون وسطی، از این فرضیه دفاع می‌‌کنیم که، نظریة انبساط یکی از نتایج فرعی نظریة دلالت و اطلاق است. همچنین با ارجاع به آثار منطقی بوریدان نشان می‌دهیم که دو قاعدة «منع حد وسط غیرمنبسط» و «منع روش عقیم»، یکی از کاربردهای نظریة انبساط، از ابداعات بوریدان است. ازاین‌رو معاصران در آثار آموزشی منطق، در بهترین حالت، صرفاً تقریرهای متفاوتی از تعریف انبساط و قواعد مربوط به آن را بیان کرده‌اند، نه آن‌که خود مبدع این قواعد باشند. بر این اساس نظریة پیتر گیچ را، که آشکارا نظریة انبساط را متفاوت از نظریة اطلاق می‌داند، به‌شکلی منطقی و تاریخی نقد می‌کنیم و نشان می‌دهیم که نظریة ‌قابل دفاعی نیست. در پایان تعاریف بدیعی از حدود «منبسط» و «غیرمنبسط» را با توجه به چهارچوب‌ فلسفی ـ منطقی بوریدان ارائه می‌کنیم که به مفاهیم و اصطلاحات منطقی وی بسیار وفادار است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Theory of Distribution According to "John Buridan"

نویسندگان [English]

  • Mahdi Mirzapour 1
  • Gholamreza Zakiani 2
1 M.A. Student of Philosophy- Logic, Allamah Tabatabai University
2 Assistant Professor, Allamah Tabatabai University
چکیده [English]

It may be historically shown that the theory of distribution is among innovations of logicians of the later Middle Age such as William of Sherwood, Roger Bacon, Peter of Spain, William Ockham, and John Buridan. According to an applied approach, in the contemporary era, this theory has been used in educational works in the field of general logic to establish validity of Aristotelian syllogism. Focusing on logical thoughts of the eminent thinker of the Middle Age, John Buridan (1295-1361), the present study proves that the theory of distribution is a consequence of the theory of reference; also, referring to Buridan's logical works, it shows that the two rules of "impossibility of the undistributed middle term" and "impossibility of the method of fallacy" which are some applications of the theory of distribution are among innovations of this logician of the Middle Age. And, in their logical textbooks, contemporary logicians have shown, at best, only different readings of the definition of distribution and its rules, and that is not the case that such rules have been invented by them. Meanwhile Peter Geach believes clearly that the theory of distribution is different from the theory of reference, however his view is logically and historically criticized; and it will be shown that it is not a defensible theory. In the conclusion, according to the philosophical-logical framework of Buridan, new definitions of "distributed" and "undistributed" terms will be provided which are based on his logical concepts and terms.

کلیدواژه‌ها [English]

  • theory of distribution
  • the concept of distribution
  • definition of distributed term
  • theory of reference and rules of predicative syllogism