نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه غرب دانشگاه علامه طباطبائی

2 استادیار گروه فلسفه علم دانشگاه علامه طباطبایی

10.30465/lsj.2022.39076.1382

چکیده

پژوهش حاضر به این مسأله می‌پردازد‌ که آیا تعریف تارسکی از مفهوم نتیجه‌ی منطقی در مقاله‌ی دوران‌سازش «درباره‌ی مفهوم نتیجه‌ی منطقی» (1936) چنان‌که مدعای این مقاله است مفهوم عام نتیجه‌ی منطقی را فراچنگ میآورد یا نه. برای آن-که دریافته شود رویکرد غالب به نتیجه‌ی منطقی در زمان تارسکی (مفهوم نظریه‌برهانی نتیجه) چه خللی داشت که او را به کوشش برای ارائه‌ی تعریف جدیدی از نتیجه منطقی سوق داد، نخست رویکرد نظریه برهانی به مفهوم نتیجه‌ی منطقی را معرفی و ناکارآمدی آن را از نظر تارسکی بررسی خواهیم کرد، سپس دو تفسیر از مفهوم نتیجه‌ی عامِ مد نظر او را بیان خواهیم نمود. تفسیر نخست از مفهوم عامِ نتیجه نزد تارسکی آن مفهومی است که همه‌ی انسان‌های معمولی و غیرمتخصص در فلسفه، منطق و ریاضیات در زبان روزمره بکار می‌برند؛ تفسیر دوم آن است که مراد تارسکی از مفهوم عام نتیجه آن مفهومی است که برای اهل فن یعنی منطق‌دان و ریاضی‌دانان «عمومیت» دارد و در روش اصل موضوعی بکار رفته است. ما از تفسیر دوم دفاع می‌کنیم و ضمن بررسی توصیفی- تحلیلیِ تعریف پیشنهادی‌ او از این مفهوم و ارائه‌ی مثالی از آن در نهایت نتیجه می‌گیریم که کوشش تارسکی برای فراچنگ آوردن مفهوم عام نتیجه قرین موفقیت بوده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Does Tarski captures the Common Concept of Logical Consequence?

نویسندگان [English]

  • Saeid Pourdanesh 1
  • Mahdi Behniafar 2

1 PhD student in Western Philosophy, Allameh Tabatabai University

2 Assistant Professor, Department of Philosophy of Science, Allameh Tabatabaei University

چکیده [English]

This article is concerned of the problem that weather Tarski’s definition of the ‘logical consequence’ in his seminal article ‘On the Concept of Logical Consequence’ (1936), as his article claims, captures the common concept of logical consequence or not. First of all, for understanding what defect had prevailing approach of logical consequence (proof- theoretical approach) that led him to attempt to present new definition of concept of logical consequence, I introduce proof-theoretical approach to logical consequence and examine its default and then explain two interpretations of his definition of the common concept of logical consequence. the First interpretation is that the common concept of logical consequence is the concept that all of ordinary and non-professional peoples in philosophy, logic and mathematics use. the Second interpretation is that what Tarski means by the common concept of logical consequence is the concept that for professional peoples in logic and mathematics is ‘common’ and already used in axiomatics. I defend the second interpretation and after descriptive-analytic examination of his suggested definition of this concept and presentation of example of it, I finally conclude that Tarski in his attempting for capture of the common concept of logical consequence has succeeded.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Logical consequence
  • The Common Concept of Logical Consequence
  • Model
  • Semantic
  • Proof Theory
اردشیر، محمد. (1393). منطق ریاضی. تهران: نشر هرمس
بهنیافر، مهدی. (1387). «تقریر معناشناختی از صدق جمله­های قیاسی: با تأکید بر آراء تارسکی». پژوهش­های فلسفی، شماره­ی سیزدهم، بهار و تابستان 1387، ص 65- 106.
تارسکی، آلفرد. (1380). «مفهوم معناشناختی صدق و مبانی معنی­شناسی». ترجمه مهدی قوام صفری. نشریه ذهن، سال دوم شماره 1، (پیاپی 5، بهار 1380)، ص. 42- 97.
دامت، مایکل. (1396). فلسفه ریاضیات. ترجمه مرتضی قرایی گرگانی. تهران: انتشارات حکمت
ناگل، ارنست، جیمز نیومن و آلفرد تارسکی. (1364). برهان گودل و حقیقت و برهان. ترجمه محمد اردشیر. تهران: انتشارات مولی
Asmus, Conrad and Restall, Greg. (2012). ‘a History of the Consequence Relations’. in Handbook of the History of Logic. Volume 11.
Bays, Timothy. (2001). ‘On Tarski on models’. Journal of Symbolic Logic, 66(4):1701–1726.
Detlefsen, Michael. (2008). ‘Formalism’. In Shapiro, S., editor, The Oxford Handbook of Philosophy of Mathematics and Logic. Oxford University Press.
Etchemendy, John. (1988). ‘Models, Semantics and Logical Truth’. Linguistics and Philosophy, 91-106.
Etchemendy, John. (1990). The Concept of Logical Consequence. Harvard University Press.
Gómez-Torrente, Mario. (1996). ‘Tarski on logical consequence’. Notre Dame Journal of Formal Logic, 37(1):125–151.
Hodges, Wilfrid. (2008). ‘Tarski’s Theory of Definition’ in New Essays on Tarski and Philosophy editor Douglas Patterson, pages 94- 132, Oxford University Press
Jané, Ignacio. (2006). ‘What Is Tarski’s Common Concept of Consequence?’. The Bulletin of Symbolic Logic, Volume 12, Number 1, March 2006, pages 1-42.
Mates, Benson. (1972). Elementary Logic. Oxford University Press.
Lemmon, E. J. (1998). Beginning Logic. Chapman & Hall/CRC.
Ray, Greg. (1996). ‘Logical consequence: A defense of Tarski’. Journal of Philosophical Logic, 25:617–677.
Shapiro, Stewart. (1998). ‘Logical Consequence: Models and Modality’. in The Philosophy of Mathematics Today. Clarendon Press: Oxford.
Tarski, Alfred. (1983). ‘The concept of truth in formalized languages’. In Woodger, J. H., editor, Logic, Semantics, Metamathematics: Papers from 1923 to 1938, pages 152–278. Hackett Publishing.
Tarski, Alfred. (1983). ‘The establishment of scientific semantics’. In Woodger, J. H., editor, Logic, Semantics, Metamathematics: Papers from 1923 to 1938, pages 401–408. Hackett Publishing, 2nd edition.
Tarski, Alfred. (1994). Introduction to Logic and to the Methodology of Deductive Sciences. Oxford University Press.
Tarski, A. (2002). ‘On the concept of following logically’. History and Philosophy of Logic, 23(3):155–196, Publishers.